گونئي آذربايجانا اؤنريلن سيمبولدا، قارا آيپارا و قارا اولدوز مفهوملارينا بير باخيش- اورال ارسوی

  هر بير اؤلکه نين آدييلا ياناشي او اؤلکه نين پرچمي(1) ده اونو تانيملايير. پرچم هر ميلتين آرزيلاري، سياسي، مذهبي، فلسفي باخيشلاري و حتّی اونون جوغرافي، مدني شراييطي و اؤنملي تاريخي اولايلاريني دا عکس ائدير. پرچملر اوزرينده آراشديرمايا " Vexilology " دئييلير. بو عليم پرچملرين تاريخچه سي، معناسي، اونلاردا اولان رنگلر و شکيللرين مفهومو و تاريخي اولايلار ايچينده دييشمه لريني آراشديرار. 

  پرچملر و سيمبوللاردا رنگلرين مفهوم:

  اؤلکه لرين ميللي پرچملرينده ايشله ديلن رنگلرين مفهومو بير- بيريندن فرقلي و حتّی بير- بيريله تضادلي اولا بيلر. موختليف پرچملرده رنگلرين مفهومو حاقدا اورتاق نؤقطه لره شاهيد اولساق دا پرچملرين رنگلري نين مفهومو اوزرينده اونلاري قروپلاشديرماق دوغرو و علمي ايش دئييلدير. باشقا سؤزله دئسک، پرچملرده وار اولان رنگلر مفهومونو ديرلنديرمک نيسبي ليکدن آسيليدير. اونا گؤره ده بير رنگين مفهومو بير اؤلکه نين ميللي پرچمينده اؤزل بير مفهوم و باشقا اؤلکه نين ميللي پرچمينده ايسه آيري مفهوم داشييا بيلر.  

  پرچملرده کي  رنگلرين مفهومو ميلتلرين رنگلرله باغلي فلسفي و ديني اينانجلاريندان دا آسيليدير. بو آرادا ميلتلرين آراسيندا رنگلرين مفهومو بير چوخ حاللاردا تام تضادلي و بير- بيريندن فرقليدير. اؤرنک اوچون بير چوخ ميلتلر ايچينده قارا رنگ ياس و عزا نيشانيدير، بعضي ميلتلرده (اؤرنک اوچون چين- ده) آغ رنگ و بعضيسينده (اؤرنک اوچون غنا-دا) ايسه آل يا قيرميزي رنگ ياس نيشانه سيدير. ياشيل رنگ بعضي اؤلکه لرده طبيعت و ياشيلليق مفهومو داشيسا دا ايسلامي اؤلکه لرده ايسلام ديني نين نيشانه سي کيمي تانيملانماقدادير. رنگلرين آيري- آيري ميلتلر ايچينده موختليف و حتّی تضادلي مفهوم داشيماسي ايله باغلي چوخلو اؤرنکلر وئرمک اولار.    

  سؤزون بوراسيندا گونئي آذربايجانا اؤنريلن سيمبولون آي و اولدوزونون قارا رنگينه توخونورام. سيمبول اؤنريسي وئريلديکدن سونرا اوندا گئدن قارا رنگه نئچه اعتيراض سسلنميشدير. اعتيراضچيلارين باخيشينا گؤره ميللي سيمبولون آي و اولدوزو قارا رنگده اولماسي يانليشدير. باشقا سؤزله دئسک، اونلارين سؤزونه گؤره آي و اولدوز قارا رنگده اولا بيلمز. بير يازيدا " قارا اولدوز يالنيز بعضي آفريقا اؤلکه لرينه منسوبدور و آفريقاليلارين قارا دريلي اولدوقلاريني گؤسترمکده دير " قلمه آلينميشدير! 

  بلي، آفريقا اؤلکه لري نين بعضي ميللي پرچملرينده گلن قارا اولدوز او اؤلکه لره منسوب اولان ميلتلرين قارا دريلي اولدوغونو گؤسترمکده دير، آما يوخاريدا رنگلرين نئچه مفهوم داشيديقلاريني آچيقلاديغيميزا اساسا بو مفهومو باشقا اولدوزلارا دا عوموميت وئرمک اصلا دوغرو و علمي دئييلدير.  

  قارا رنگين باشقا رنگلر کيمي موختليف اؤلکه لرين ميللي پرچملرينده مفهومو فرقليدير. افغانستان ميللي پرچمينده کي  قارا رنگ ايستعمار دؤنه مينين ظولملري و قارا گونلرين نيشانه سي اولاراق پرچمده قالارگي اولموشدور. آما آلمان اؤلکه سي نين پرچمينده کي  قارا رنگين مفهومو باشقا مفهوم داشيماقدادير. آلمان اؤلکه سي نين ميللي پرچمينده کي  اوچ رنگ(قارا، قيرميز و توخ ساري) ناپولئون ايله ساواشان آلمان عسکرلري نين قارا پالتار، ساري دويمه و قيرميزي سيجافلاريندان آلينميشدير. يعني آلمان پرچمينده کي قارا رنگ عسکرلرين قارا پالتارلارينا ايشاره سي واردير. گؤردويونوز کيمي قارا رنگين باشقا رنگلر کيمي موختليف پرچملرده موختليف مفهوملاري واردير. تورک ميلتلري نين ايچينده قارا سؤزو  " بؤيوک "  معناسي داشيميش هم ده غم، عزا و ياس گؤسترگه سي اولموشدور.  

  پرچملرده کي  رنگلر و شکيللرين مفهوملاري نين فرقلي اولدوغو اوچون اونلاري نئجه آنلاماليييق؟ هئچ بير پرچم اوزرينده رنگلر يا اوندا اولان شکيللر و ائلئمانلارين مفهومونو آچيقلاماق اوچون ايضاحلار وئريلمير و پرچمده کي  ائلئمانلارين مفهومونو بيلمک اوچون هر کس اؤزو آراشديرماليدير. يعني هر کس هر هانسي پرچمي گؤردوکده ايلک باخيشدا اوندا وار اولان ائلئمانلار و رنگلرين مفهومونو بيلمه يه ده بيلر. چونکو پرچملرده وار اولان ائلئمانلار و رنگلرين مفهومو بير بيريندن فرقلي اولماقدادير. ساده جه بعضي رنگلر و ائلئمانلارين مفهومو اؤزل حاللاردا بوتون ميلتلره بللي اولا بيلر. 

  پرچملر و سيمبوللاردا گلن اولدوز نيشاني 

  اولدوز نيشاني موختليف ميلتلرين پرچم و سيمبوللاريندا موختليف رنگلرده (آغ، ياشيل، قارا و گؤي) گلميش و هم ده آيري- آيري مفهوملار داشيميشدير. بورادا تأکيد ائده جگيميز بير مسئله ده وار. سيمبوللاردا گلن اولدوزلارين شکلي ده بير- بيريندن فرقلي اولموشلار. يعني پرچملر و يا سيمبوللاردا گلن اولدوزلار 5، 6، 8، 9  و ... بوجاقلي اولموش و موختليف مفهوملاردا دا ايشلنميشديرلر. 5، 6، و 8 بوجاقلي اولدوزلار تاريخ بويو تورک حاکيميتلري سيمبوللاريندا دؤنه لرله ايشله آلينميشدير. 

  5 بوجاقلي اولدوز (پئنتاگرام) ان اسگي سيمبوللاردان ساييلماقدادير و ايلک اولاراق سومئرلرده ايشله ديلميشدير. 5 بوجاقلي اولدوز بو گونه ده ک موختليف و هم ده تضادلي مفهوملاردا ايشه آلينميشدير.  

  آفريقا بؤلگه سينده يئرلشن سائوتومه و پرينسيپ، غنا و بيسائو گينه اؤلکه لري نين پرچملرينده کي  قارا اولدوز 5 بوجاقليدير. او اؤلکه لرده قارا اولدوز  دئييلن اوچ اؤلکه يه منسوب اولان ميلتلرين قارا دريلي اولدوغونو گؤسترمکده دير. 5 بوجاقلي اولدوز باشقا رنگلرده باشقا مفهوملاري دا داشيماقدادير. اؤرنک اوچون عيراق اؤلکه سي نين 1991- دک پرچمينده 3 اولدوز وار اولموشدور. بو اولدوزلار 5 بوجاقلي و ياشيل رنگده اولموشلار. بو 3 اولدوز عرب دونياسي نين 3 اؤلکه سينده (ميصر، عيراق و سوريه) بعثي پارتييانين حاکيم اولدوغونو گؤسترمکده يدي! 1991 ايليندن سونرا 3 ياشيل اولدوزون اورتاسينا " آلله اکبر "  سؤزو يئرلشديريليب و اولدوزلارين مفهومو دا (آزادليق، بيرليک و سوسياليسم) مفهوملارينا دييشلميشدير. دؤولتي يا ميللي پرچملر و سيمبوللاردا سياسي اولايلار ندنييله اولونان دييشيکليکلره چوخلو ساييدا راست گلمک اولار و يوخاريدا وئريلن اؤرنگي يئترلي بيليب اوندان گئچيريک.    داوود قالخاني يا يهود نيشاني ايله تانيلان 6 بوجاقلي اولدوز " کاميل اينسان " مفهومونو داشيماقدادير. 6 بوجاقلي اولدوز حاقيندا موختليف فيکيرلر ده سؤيلنميشدير.

  9 بوجاقلي اولدوز بهائيت نيشاني کيمي تانيملانماقدادير. 

  8 بوجاقلي اولدوز قاشقاي ائلي نين اسگي گؤروشلرينه اساسا گونشين گؤسترگه سي و اونون ائشيدير. تورک اسگي اينانجلارينا گؤره 8 بوجاقلي اولدوز هم ده تورکلرين دؤولت آنلاييشيني آچيقلاماقدادير. بو گؤروشه گؤره تانري، تورکلري  يئر اوزونده حاق و عدالتي قورماق اوچون ياراتميشدير.  

  گونئي آذربايجانا اؤنريلميش سيمگه ده 8 بوجاقلي اولدوز قارا رنگه بويانميشدير. گونئي آذربايجانين ايستيقلاليت و حاکيميتي اولماديغي اوچون 8 بوجاقلي اولدوزون قارا رنگه بويانماسي دئييلن اسارت و حاکيميت سيزليگي دوغرو طرزده گؤسترمکده دير. بو مفهومون دوشونولمه سينده 8 بوجاقلي اولدوز و اونون تورک اسگي اينانجلارينداکي مفهومونا باخماميز گره کير.

  پرچملر و سيمبوللاردا گلن آيپارا نيشاني 

  آيپارا بير چوخ سيمبوللاردا آغ، قيرميز، ساري و قارا رنگلرده ايشله ديلميشدير. آغ آيپارا اسگي تورکلرده پاکليق، آيدينليق و هم ده آزادليق نيشاني اولموشدور. قارا آيپارا چينگيز خان پرچمينده وار اولموشدور. آيپارا بير چوخ حاللاردا ايسلام ديني نيشاني دا تانينميشدير.

  سون زامانلاردا گونئي آذربايجانا اؤنريلن سيمگه ده (اصلينده بو سيمگه همن وطنيميزين  قوزئيينده رسمي و دؤولت پرچميدير) آيپارانين قارا رنگه بويانماسي گونئي آذربايجانين آزاد اولماماسي مفهومونو گؤسترمکددير.   

  دئمه لي هر بير اؤلکه يا ميلت اؤز ايستک، آرزي، سياسي دورومو و اولايلاريني، فلسفي، ديني اينانجلاريني و باشقا عاميللري نظرده توتاراق زامان سوره سينده اؤز سيمگه و يا پرچملرينده لازيمي دييشيکليکلر آپارير.  

  يئني علمي آراشديرمالارا گؤره سيمبوللاردا گلن ائلئمانلار حتّی حقيقته اويغون اولمايا دا بيلرلر. سيمبوللار داها دوغروسو هامي نين اعتينا و ديقتيني چکمک اوچون دوغولورلار. بو نظره گؤره " قارا اولدوز اولماز! " دئينلر سؤزون اصيل معناسيندا سيمبوللارين نه اولدوغونو و هانسي رول اويناديغيني بيلميرلر. گونئي آذربايجانا اؤنريلن سيمگه نين اورتاسيندا گلن قارا آيپارا و قارا اولدوز توخوندوغوموز تئوري يه گؤره عالي و مقصد يؤنلو اولا بيلر. هر کس سيمبول اوزرينده کي  قارا آي و قارا اولدوز ايله راستلاشديغي زامان اونون مفهومو حاقدا دوشونجه يه دالاجاقدير. ندن بو سيمبولون آيپارا و اولدوزو قارا رنگه بويانميشدير؟ بونون مفهومو ندير؟ و سيمبولون ايسه اصلی اؤزلليکلريندن بيريسي اونون جلب ائديجي ماهيتيدير. قارا آيپارا و قارا اولدوزلو سيمگه گونئي آذربايجانين سياسي دورومونو گؤسترديگي حالدا هم ده جلب ائديجيدير. 

  بونلاردان باشقا سيمگه ده قارا آيپارا و قارا اولدوزون قيرميزي رنگين اورتاسيندا گلمه سي اونا ائسته تيک گؤرونوش و گؤزلليک ده باغيشلاميشدير. رنگلرين تئوريسينه گؤره قيرميزي رنگين قارا رنگله ياناشي گلمه سي هر کسده انرژي و گوجلو هيجان ايجاد ائدر. بو حاقدا آرتيق بيلگي ايسته ينلر رنگلرين تئوريسيني اوخويا بيلرلر. 

  1- " پرچم " سؤزو تورکجه دير. بو يازيدا عمد اولاراق " بايراق " سؤزو يئرينه " پرچم " ايشله ديلميشدير.

   ديقت: بو يازيدا حؤرمتلي مهران بهاري- نين " 20-جي يوزايلليکده گونئي آذربايجان پرچمي نين  تاريخچه سي " يازيسيندان ايستيفاده لر اولونموشدور