عدم رعایت قوانين مربوط به "منع شكنجه" درارتباط با زندانيان سياسي آذربايجان، شهناز غلامی

 آنها از حق داشتن وکیل مدافع درزمان تحقیقات و مدت بازداشت محروم هستند و حتی بازجویی ها در بسیاری ازموارد همراه با فحاشی و ضرب و شتم صورت می گیرد.

مقدمه

طی ماههای گذشته نهادهای امنیتی همچنان درجهت افزایش فشار بر فعالان مدنی اقدام می ورزند. بازداشت بی سابقه فعالین سیاسی با هدف سرکوب و ایجاد جوی خفقان در سراسرکشورو بویژه درمناطقی که ملت بزرگ تورک ساکن هستند به طرزی خشن و سبعونانه از طرف مستبدان مذهبی حاکم اعمال می شود.

فعالین مدنی غالبا با ضرب و شتم پلیس، دستگیر و زندانی می شوند و در بازداشتگاه های اداره اطلاعات و زندان نیز بدون توجه به مواد قانونی مربوط به منع شکنجه، مورد شکنجه های قرون وسطی ای قرار می گیرند و حقوق آنها به عنوان زندانی مورد بی اعتنایی واقع می شود. حال آنکه درقانون اساسی داخل کشور ایران و نیزدرکنوانسیونهای بین المللی موضوع  منع شکنجه" در رابطه با کلیه زندانیان به طورصریح مطرح شده است. کسانی که بدون توجه به قوانین مطروحه درمتن نوشتارحاضر به اعمال شکنجه و آزار و اذیت جسمی و روحی زندانیان اقدام می ورزند، باید مورد محاکمه و مجازات های سنگینی چون حبس یا حتی  قصاص واقع شوند.

 دراین نوشتارسعی شده است تا جهت آگاهی بخشی به کلیه فعالان سیاسی که به دلایلی دستگیر ومورد بدرفتاری یا شکنجه نیروهای امنیتی قرارمی گیرند. آموزشهای لازم جهت آگاهی از"قوانین مربوط به منع شکنجه"  داده شود تا دستگیرشدگان درصورت مواجه شدن با انواع شکنجه های فیزیکی، تمیز، سفید و  ...  بتوانند با اعتراضات مدنی خود ازاولیه ترین حقوق خود به عنوان یک شهروند زندانی دفاع نمایند و اجازه تجاوز را از متجاوزان به جان و مال و حیثیت مردم  سلب نمایند.

  هزاران سال است كه درجوامع مختلف حبس افراد مجرم به عنوان مجازات به اجرا درآمده و براي همين منظور زندان نيز ايجاد شده است. زندان درهركشوري ياد آور سلب آزادي ازفرد يا افرادي است كه بنا به تشخيص دادگاهها مجرم شناخته مي شوند. اما تنها مجرمين به زندان افكنده نمي شوند بلكه كساني كه در مظان اتهامات گوناگون قراردارند و حكم بازداشت موقت آنها صادرمي شود نيز زنداني ميشوند. با اين حال درعرف و قوانين بين الملل براي زندانيان و نحوه رفتار با آنان به عنوان بخشي از جامعه بشري ضوابط و حقوقي منظورشده است.وضعيت كلي سازمان زندان هاي هر كشو نمودار سطح تمدن آن کشوراست. پذيرفتن اينكه زندانيان هنوزعضو جامعه هستند، به آنان اجازه مي دهد كه از بيشتر حقوق شهروندان آزاد بهره مند شوند و ارزاني داشتن حقوق ويژه اي كه فراخور وضعيت زنداني بودن آنها باشد. جلوه هايي از اصول اساسي انسان گرايي و همبستگي اجتماعي به شمارمي رود. مفهوم حقوق زندانيان پيش شرط اصلي همه آن سياست هاي كيفري است كه دعوي عقلانيت و پيشگيري ازجرم وتوجه به امنيت همگاني و كيفيت زندگي شهروندان را دارد. فراواني مقررات بين المللي، قطعنامه ها و قراردادهايي كه به حقوق زندانيان مربوط مي شوند، نشان دهنده اهميت اين موضوع است. اما بيانگر آن نيز مي باشد كه وضعيت واقعي و جايگاه قانوني زندانيان هنوز با معيارهاي نظري بين المللي فاصله بسيار دارد.

  مواردی از اعمال شکنجه نسبت به دستگیرشدگان آذربایجانی

 خانم" لیلا حیدری" و همسرشان جزء هزاران نفر ازفعالان مدنی آذربایجان محسوب می شوند که به دلیل مطالبات زبانی و قومی وبه علت شرکت درمراسم اعتراضی که نسبت به درج کاریکاتور اهانت آمیز نسبت به آذربایجانی ها انجام گرفته بود، دستگیرو زندانی شدند و هر دو آنها در ادراه اطلاعات زنجان و زندان زنجان و نیز زندان اوین مورد شکنجه های غیرانسانی قرارگرفتند. که برای روشنگری بیشتر در این موضوع، متن اصلی بیانیه عفو بین الملل که در تاریخ پنجشنبه یازدهم بهمن ماه 1386 صادر شده است، در زیرآورده می شود:

 "بهروز صفری" از آذربایجان ایران که برای دستیابی آذربایجانی های ایران به حقوق زبانی خود تلاش می کند، بدون ارتکاب به جرم و بدون محاکمه از ماه ژوئن 2007 دربازداشت به سرمی برد. همسر ایشان خانم لیلا حیدر نیز از تاریخ 28 آگوست2007 زندانی شده است..هر دو در حال حاضردر زندان اوین واقع در تهران به سر می برند.  جایی که طبق ادعا ها در آنجا شکنجه شده اند و حق دسترسی به وکیل را نداشته اند. بهروز صفری مدت کوتاهی پس از برگزاری تظاهرات به مناسبت اولین سالگرد انتشار کاریکاتوری در روزنامه ایران که خیلی از آذربایجانی های آن را توهین آمیز دانسته بودند، دستگیر شد و تا چهار دسامبر در شهر خودشان در زنجان زندانی بوده و بعد به زندان اوین منتقل گردیده است .

خانم لیلا حیدری دارای یک فروشگاه بوده که در آن به کار فروش کتاب، موزیک و دیگر محصولات فرهنگی آذربایجانی مشغول بوده است تا اینکه مقامات محل کار ایشان رادرسال 2006 بستند و او از ادامه کارمنع گردید. او از اخطارهای مسئولین مبنی برعدم انتشار خبر دستگیری همسرش اطاعت کرده بود اما او در تاریخ 28 آگوست جهت دیدار همسرش به محل بازداشتگاه وزارت اطلاعات که همسرش درآنجا نگهداری می شد، احضار گردید ولی بعد از مراجعت به آنجا ایشان نیز دستگیرگردید. ایشان نیز در تاریخ 4 دسامبربه زندان اوین منتقل گردیدند. خانوده این زوج زندانی در تاریخ 31 دسامبر توانستند با ایشان ملاقات کنند و گزارش کردند که هردو جهت گرفتن اقرارتحت شکنجه قرار گرفته اند. لیلا حیدری ظاهرا از نظر سلامت وضع وخیمی دارد و از سر دردهای شدید رنج می برد ولی کمک چندانی جهت بهبود سلامت ایشان به عمل نیامده است. او همچنین طبق گزارشات از ناراحتی قلبی رنج می برد و برای مداوا به کلینیک پزشکی زندان برده می شده است که مسئولین زندان تایید کرده اند که ایشان نیازمبرم به مداوا در خارج از زندان دارند.

  کمپین آزادی و برابری پلی تکنیک :

...  وضعیت سعید متین پور، جلیل غنی لو، امیرعباس بنایی کاظمی و تعدادی دیگراز زندانیان سیاسی آذربایجانی موجی از نگرانی را در بین خانواده های آنها و نهادهای حقوق بشری رقم زده است، گزارش ها حکایت از وضعیت نامناسب دیگر زندانیان سیاسی آذربایجانی دارد. تشکل های مدافع حقوق زندانیان سیاسی آذربایجانی و خانواده های بازداشت شدگان  از روند برخوردهای صورت گرفته، ناراضی هستند و می گویند روند دادرسی به صورتی ناعادلانه درجریان است. آنها از حق داشتن وکیل مدافع درزمان تحقیقات و مدت بازداشت محروم هستند و حتی بازجویی ها در بسیاری ازموارد همراه با فحاشی و ضرب و شتم صورت می گیرد. به رغم گذشت بیش از سه ماه از بازداشت این فعالین تا به حال به طور مشخص اطلاعی از اتهام آنها دردست نیست ووضعیت حقوقی بازداشت آنها نیز نامشخص است، بازجویی ها بدون حضور وکیل و حق دسترسی به وکیل انتخابی درجریان است و دستگاه قضایی هیچ توضیح روشن و دلیل  قانع کننده ای برای بازداشت آنها ارائه نداده است. آنها در سه ماه  گذشته تنها چند تماس تلفنی کوتاه  با خانواده داشته اند. خانواده این فعالین نگرانی شدید خودرا ازادامه بازداشت غیرقانونی فرزندشان اعلام داشته اند.

بنا به گزارشات رسیده سعید متین پور روزنامه نگار و مدافع حقوق بشر، که در تاریخ 4 خرداد ماه توسط مامورین وزارت اطلاعات زنجان بازداشت شده و در بند 209 زندان اوین در حبس انفرادی به سر می برد به شدت شکنجه شده است .

 درهمین خصوص سازمان عفو بین الملل، روز پنج شنبه 23 ماه اوت، نسبت به "شکنجه" سعید متین پور روزنامه نگار و فعال حقوق فرهنگی آذربایجان، ابراز نگرانی کرد.

دراعلامیه سازمان عفو بین الملل گفته شده که سعید متین پور، در بند 209 زندان اوین، که زیر نظر سازمان اطلاعات جمهوری اسلامی قرار دارد در بازداشت بسرمی برد. براساس این اعلامیه و بر پایه اطلاعات موجود، سعید متین پور زیر فشار قرار دارد تا به " اعترافات" تلویزیونی تن در دهد .

در این میان مهندس عبداله عباسی جوان، مدرس دانشگاه و صالح کامرانی وکیل مدافع آذربایجانی دیگرفعالین سیاسی می باشند که بیش از یک ماه است در وضعیت نامعلومی بسرمی برند. آنها در تاریخ 27 مرداد ماه بازداشت و به زندان اوین منتقل شدند. مسئولین دولت ایران هیچ گونه اطلاعاتی در مورد این اشخاص فراهم نکرده اند و هیچ خبری در خصوص اتهامات وارده به آنها دراختیارنزدیکان ایشان قرار داده نشده است. همچنین سازمان عفو بین الملل نیز با انتشار بیانیه ای آقای کامرانی را یک زندانی عقیدتی دانسته که صرفا درارتباط با فعالیت های قانونی اش در مقام یک وکیل مدافع و برای اعمال مسالمت آمیز حقوق به رسمیت شناخته شده بین المللی آزادی بیان و تلاش برای ارتقاء حقوق جامعه آذری ایران توقیف شده است.

گزارشات رسیده از تبریز حاکی است وضعیت نگهداری امیرعباس بنای کاظمی دیگرفعال آذربایجانی که روز 24 اردیبهشت 1386 توسط ماموران اداره اطلاعات تبریز در منزل خویش دستگیر شده است و هم اینک در زندان تبریز نگهداری می شود نامطلوب است.

 روز 31 آگوست مصادف با جمعه 9 شهریور سازمان عفو بین با صدور بیانیه ای خواهان پایان بخشیدن به شکنجه و آزار واذیت امیر عباس بنای کاظمی فعال حقوق زبانی آذربایجان و آزادی سریع وی شد .

درگزارش عفو بین الملل آمده "خانم جمیله بنای کاظمی مادر امیر عباس که یک بار با فرزند خود ملاقات کرده است به بخش تورکی آذربایجانی رادیو آمریکا گفته است که وضعیت فرزندم نامناسب است او به شدت شکنجه شده است و دراثر شکنجه های جسمی دندان هایش شکسته و صورتش کبود شده است.

مادراین زندانی سیاسی اضافه نموده است که تحت هیچ شرایطی از خواسته های بشر دوستانه خودشان مبنی بر آزادی زبان مادری خویش (تورکی آذربایجانی ) خود دست نخواهند کشید.

 ساوالان سسی :

"براساس اخبار بدست آمده از زندان تبریزو به نقل ازافرادی که موفق به دیدن حمید والایی، وکیل، مدافع حقوق بشرو نویسنده آذربایجانی شده اند، بر اثر شکنجه های بیرحمانه که طی دوازده روز گذشته بر وی وارد شده است، دو دندان جلو و دو دندان عقب فک بالای وی شکسته است. همچنین براثر صدمات وارده به پای راست وی که منجر به شکستن آن شده قادربه حرکت نمی باشد. علاوه براین براثر صدمات وارده به سر، وی چندین بار بیهوش شده ودر حال حاضر دچار سرگیجه شدید می باشد.

اخبار رسیده حاکی از آن است که حمید دو بار در بهداری زندان و اداره اطلاعات بستری شده است که ازبیم وخیم شدن اوضاع، یک بار رئیس اطلاعات تبریز بر سر وی حاضر و پیگیروضعیت وی شده است. "

  خانواده آقای حمید والایی به دنبال درج اخبار ناگوار و نگران کننده  در رسانه های آزاد و سایت های اینترنتی درباره بازداشت وشکنجه فرزند خود و بعد ازمراجعه مکررو بی نتیجه به دادگستری و دفتردادستانی و ستاد خبری اطلاعات و عدم پاسخگویی آنها درمورد فرزندشان، نامه سر گشاده ای را در تاریخ 6/5/1387خطاب به رئیس قوه قضائیه نوشته اند که در زیر به طورخلاصه قسمت هایی ازآن آورده می شود:

 ریاست محترم قوه قضائیه –جناب آقای شاهرودی

  بر اساس بخش نامه سوم حقوق شهروندی جنابعالی، باید از جلب واعزام تحت الحفظ متهم بدون تفهیم اتهام خوداری گردد و ازجلب واحضار افراد، بدون توجه به اتهام ودلایل کافی پرهیزبه عمل آید. پس چگونه است اداره اطلاعات تبریز و دادگستری تحت مدیریت جنابعالی از اعلام اتهام فرزند بنده به خانواده و وکیل وی اجتناب می ورزند؟ نه این است که آقایان هیچ مدرک اتهامی علیه وی ندارند و تنها قصد دارند با تحت فشار قراردادن وی و وادار کردن به اعتراف به کارهای انجام نداده، پرونده سازی نمایند.!

براساس قانون "احترام به آزادی های مشروع وحقوق شهروندی" مصوبه 15/2/1383 مجلس که درتاریخ 16 /2/1383 مورد تایید شورای نگهبان قرارگرفته است. هرگونه شکنجه به منظوراخذ اقرار و یا اجبار متهم به اموردیگر ممنوع بوده و اقرارهای اخذ شده بدین وسیله حجیت شرعی و قانونی ندارد. اما متاسفانه اطلاعات موثق رسیده به دست ما حکایت ازآن دارد که حداقل "حمید" یک بار بر اثر شکنجه های جسمی و روحی بیهوش شده است و از نظر ما عدم صدور اجازه برقراری تماس وی با خانواده حاکی از وخیم بودن وضعیت وی دارد .از آنجا که حمید به همراه پدرش داوطلبانه خود را به ستاد خبری اطلاعات معرفی کرده است، ما این اداره را مسئول حفظ جان و روان وی می دانیم و درصورت بروز هر اتفاق برعلیه آن شکایت خود را به مراجع قانونی داخلی و بین المللی تسلیم خواهیم کرد....

مرحوم "فرهاد محسنی نگارستان" از فعالان شناخته شده  حرکت ملی آذربایجان محسوب می شد که بعد از دستگیری و شکنجه های وحشیانه در اداره اطلاعات آذربایجان به طرز فجیعی کشته شد وجسد ش دراستخر ائل گولوی تبریز انداخته شد.

 آسمک (کمیته دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان ) خبر موثق و مستندی را در سایت خود درج کرد که ذیلا آورده می شود:

"حکومت جمهوری اسلامی ایران برای کنترل اوضاع سیاسی آذربایجان درادامه روش های خشونت آمیز گذشته به اقدامات شدیدتر وحشتناکتری روی آورده است .مرگ فعال ملی آذربایجان "فرهاد محسنی نگارستان" در زیرشکنجه عوامل اطلاعاتی و تهدید خانوده او در خصوص عدم اطلاع رسانی ، لزوم تمرکز بیشتر رسانه های آزاد و گروه های مدافع حقوق بشر، بر موضوع آذربایجان را بسیار جدی تر می کند. مرگ فرهاد محسنی نگارستان فعال با سابقه آذربایجانی که قبلا هم سابقه بازداشت و مصدومیت به خاطر شرکت در تظاهرات داشته، در یکی از بازداشتگاه های مخفی وزارت اطلاعات و به دنبال شکنجه مامورین امنیتی اتفاق افتاده است. به گفته یکی از اعضاء خانواده او فرهاد به احتمال بسیار زیاد براثر شوک الکتریکی که به خاطر گرفتن اعتراف به او وارد کرده اند، جان خود را از دست داده است. مسئولین به خانوده محسنی نگارستان گفته اند که جسد او را از پارک ئل گولو (شاه گولو) تبریز یافته اند. آنها روز 22 خرداد جنازه را تحویل پزشک قانونی دادند. جسد این جوان بیست و پنج ساله بدون کالبد شکافی و بررسی چگونگی مرگ روز پنج شنبه 23 خرداد دفن شد . خبر دستگیری و ناپدید شدن فرهاد محسنی نگارستان از حدود دو هفته قبل از انتشار خبر مرگ او منتشر شده بود . بنا به اخبار کاملا دقیقی که "کمیته دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان"، آسمک دریافت کرده است، فرهاد محسنی روز اول خرداد ماه امسال دومین سالگرد اعتراضات بزرگ خرداد 1385 توانست از دست مامورانی که او را در اطراف بازار تبریز تعقیب کرده اند، فرار کند، اما او فردای آن روز درحالی که با چند تن از دوستانش به پارک ائل گولو (شاه گولو ) می رفت، توسط ماموران لباس شخصی ربوده شد.

 علی رغم مراجعت مکرر خانوده او به مسئولین و نهادهای ذیربط به آنها جواب مشخصی داده نشده بود. لازم به ذکر است که همواره خانواده بسیاری از محبوسین با مشکل عدم پاسخگویی مسئولین روبرو بوده اند. فرهاد محسنی نگارستان همچنین در جریان اعتراضات خرداد 1385 با گلوله مامورین ضد شورش از ناحیه آرنج زخمی شده بود .او بعد از همان اعتراضات دستگیر شده ودست کم چهارماه در بازداشتگاه اطلاعات و زندان تبریز به سربرده است .

برطبق یک سند دولتی چهار صفحه ای متعلق به اداره کل زندان های استان آذربایجان شرقی که آذرماه 1385 توسط کمیته دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان انتشار یافت، فرهاد محسنی فرزند رحیم، روز دهم خرداد  ماه  1385  به زندان تبریز فرستاده  شده و درزمان انتشار سند ( آبان – آذر 1385) در زندان تبریز بوده است. در سند مربوطه نام زندانی ها به همراه تاریخ ورود به زندان، نام پدر و شماره تلفن منزل درج شده است.

با توجه به اخبار موثق درمورد مرگ این فعال درزیر شکنجه مامورین اطلاعات و همچنین سابقه حبس این فعال با سابقه در سال 1385، اخبار منتشر شده از طرف خبرگزاری ایرنا و همچنین تلویزیون دولتی ایران (شبکه استانی آذربایجان شرقی) مبنی برمشخص نبودن عامل مرگ و یا خود کشی این فعال بیست و پنج ساله، کاملا نادرست بوده و با هدف منحرف کردن افکار عمومی و رسانه های آزاد صورت گرفته است. "

 ساولان سسی : "ودود اسدی" دبیر سابق انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی اردبیل در 4 خرداد 1385 به همراه شورای مرکزی این انجمن توسط مامورین اطلاعات اردبیل دستگیر و بعد از مدتی به بازداشتگاه اطلاعات تبریز منتقل گشته بود.  وی بعد ا ز تحمل بیش از 40 روز حبس توام با شکنجه آزاد گشت .

...لازم به ذکر است که دستگیری فعالین دانشجویی، فرهنگی، نویسندگان و ...در اردبیل طی روزها و ماه های گذشته شدت گرفته است. به گونه ای که اردشیر کریمی خیاوی دبیرانجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه آزاد اردبیل (صاحب امتیاز و مدیرمسئول نشریه خزر)، عسگراکبرزاده دانشجوی دانشگاه پیام نوراردبیل هر کدام با وثیقه 300 میلیون ریال ، حسین حسینی دبیر سابق انجمن اسلامی آموزشکده رازی اردبیل با وثیقه 100 میلیون ریال، وحید راد مهردانشجوی دانشگاه پیام نور اردبیل با وثیقه 80 میلیون ریال، بهروز علی زاده، ودود