طلسم 30 ساله بالاخره شکسته شد؛ افتتاح بزرگترین پل ایران

  باشگون(دوشنبه)  ۲۷ آبان ۱٣٨۷ - ۱۷ نوامبر ۲۰۰٨

با حضور رئیس‌جمهور در مراسم افتتاح پل میانگذار دریاچه ارومیه و با آن که این پل هنوز به صورت کامل تکمیل نشده است؛ طلسم 29 ساله این پل مهم و استراتژیک بالاخره شکسته شد.

به گزارش خبرنگار شهاب‌نیوز؛ پل میانگذر دریاچه ارومیه حدود 30 سال پیش یعنی در سال 1358 توسط شهيد موسي كلانتري کلید خورد. در آن مقطع که البته مسایل زیست ‌محیطی هنوز به اهمیت امروز نرسیده بود، تصمیم گرفته شد از کوه مجاور خاک ‌برداری شده و به داخل دریاچه ارومیه ریخته شود. چندین کیلومتر از این مسیر از دو طرف به سرعت ساخته شد، با این حال دریاچه ارومیه ناگهان واکنشی غیرمنتظره از خود نشان داد و شروع به بلعیدن خاک‌ها کرد. از آن زمان، صدها هزار متر مکعب خاک جدید از کوه مجاور تراشیده و به داخل دریاچه ریخته شد؛ اما این خاک‌ها هیچ گاه به سطح آب نرسید و در لابلای لجن‌های کف دریاچه فرو رفت.

ماجرای فوق باعث شد تا پروژه ساخت میانگذر خاکی دریاچه ارومیه که البته بر اساس دانش امروز طرحی کاملاً اشتباه و مخالف محیط زیست بود، نیمه کاره رها شود. مطالعات بعدی نشان داد که دریاچه از شرایطی منحصر به فرد برخوردار است و عمق لجن‌های کف آن گاه به صدها متر می‌رسد. به این ترتیب فارغ از آن که ساختن یک مسیر خاکی در میانه دریاچه و پر کردن آن با سنگ‌های کوه مجاور چه آسیب جبران ناپذیری به محیط زیست وارد می‌کند؛ مسئولان مربوطه دریافتند با راهکار ریختن خاک و سنگ در دریاچه ارومیه هیچ گاه به هدف خود نخواهند رسید.

از آن زمان، پروژه میانگذر دریاچه ارومیه در یک طلسم واقعی فرو رفت. این میانگذر که می‌توانست مسیر اروميه و تبريز را حدود 100 کیلومتر کوتاه‌تر کند و منافع اقتصادی، امنیتی و اجتماعی سرشاری را به ارمغان آورد؛ طی 30 سال گذشته برای مردم استان‌های آذربایجان شرقی و غربی یکی «آرزو» بوده است. این پروژه همچنین به سمبلی برای «کارآمدی» یا «ناکارآمدی» نظام جمهوری اسلامی تبدیل شد. به همین دلیل، چندین بار مدیر پروژه عوض کرد، چندین بار در دستور کار دولت‌های مختلف قرار گرفت، ده‌ها بار به مجلس رفت و بیرون آمد، صدها بار در نهادهای مختلف از جمله سازمان مدیریت، وزارت کشور و وزارت راه به بحث گذاشته شد؛ اما مشکلات مختلف همیشه بر عزم دولت‌ها فائق آمد. مشکلاتی که کمبود منابع مالی در صدر آن قرار داشت.

در این روند پر پیچ و خم؛ دولت دوم سید محمد خاتمی نهایتاً در سال 1382 برای تکمیل این پروژه استراتژیک عزم خود را جزم کرد. کارهاي اجرايي اين میانگذر از بهمن همان سال (1382) و با انجام یک مناقصه بین‌المللی برای شناسایی پیمانکار، مدیر طرح و مشاور آغاز شد. اجرای این پروژه که بر اساس طرح جدید به یکی از پیچیده‌ترین و دشوارترین پروژه‌های مهندسی عمران ایران در سه دهه اخیر تبدیل شده بود، نهایتاً به شرکت معظم «صدرا» واگذار شد. این روند جدید البته باز هم فراز و نشیب‌های بسیاری را طی کرد، با این حال نهایتاً به آن جا رسید که محمود احمدی‌نژاد در تاریخ 27 آبان 87 آن را ولو به صورت نیمه کاره، اما رسماً افتتاح کند.

پروژه میانگذر دریاچه ارومیه به لحاظ فني و اجرايي بزرگترين پل ایران است و طول آن سه برابر بزرگترين پلي است كه تاكنون در كشور ساخته شده است. طول اين پل، 1709 متر است كه 1276 متر آن در آب و حدود 385 متر آن در دو طرف پل‌هاي دسترسي و اتصال قرار دارد. برای ساخت این پل و وصل کردن دو طرف مسیری که در زمان شهید کلانتری با تراشیدن کوه مجاور و ریختن آن در داخل دریاچه ساخته شده بود، شمع‌هایی به طول بیش از 80 متر در داخل پی عمیق و لجنی دریاچه کوبیده شده است. جهت آشنایی با عظمت کاری که انجام شده؛ کافی است بدانیم مجوعاً 35 هزار متر شمع فولادی، 35 هزار تن فولاد و 50 هزار متر مکعب بتون در اين پروژه بکار رفته است. دهانه قوسی شکل نصب شده در وسط این پل که 100 متر طول، 25 متر عرض و 25 متر ارتفاع دارد، با وزنی حدود 1300 تن تماماً در خشکي ساخته شده و با روش‌های پیچیده به محل منتقل شده است.